प्रतिनिधी.
मतदान प्रक्रियेची शुचिता आणि पारदर्शकता अबाधित राखण्यासाठी राज्य निवडणूक आयोग, महाराष्ट्र यांनी एक महत्त्वाचा इशारा दिला आहे. मतदानाच्या वेळी मतदाराच्या बोटावर लावण्यात येणारी शाई पुसून पुन्हा मतदान करण्याचा कोणताही प्रयत्न हा गंभीर गैरकृत्य असून तो कायद्याने गुन्हा ठरतो, असे आयोगाने स्पष्ट शब्दांत सांगितले आहे.
राज्य निवडणूक आयोगाच्या माहितीनुसार, एखाद्या मतदाराने एकदा मतदान केल्यानंतर त्याची नोंद मतदान यंत्रणेत होते. त्यामुळे केवळ बोटावरील शाई पुसून पुन्हा मतदान करणे शक्य नसते. काही ठिकाणी शाई पुसून पुन्हा मतदान करता येईल, असा गैरसमज किंवा अफवा पसरवली जात असल्याचे निदर्शनास आले आहे. मात्र, अशा अफवांवर विश्वास ठेवू नये, असे आयोगाने स्पष्ट केले आहे.
आयोगाने दिलेल्या स्पष्टीकरणानुसार, मतदान प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर संबंधित मतदाराचा तपशील मतदान नोंदणी प्रणालीमध्ये नोंदवला जातो. त्यामुळे मतदार ओळख क्रमांक, मतदार यादी आणि यंत्रणेमधील नोंदी यांचा ताळमेळ तपासला जातो. त्यामुळे शाई पुसली तरी संबंधित व्यक्तीला पुन्हा मतदान करता येत नाही. उलट अशा प्रकारचा प्रयत्न हा निवडणूक प्रक्रियेत अडथळा निर्माण करणारा ठरतो.
राज्य निवडणूक आयोगाने २१ नोव्हेंबर २०२१ आणि २८ नोव्हेंबर २०२१ रोजी दिलेल्या आदेशानुसार, स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकांमध्ये मतदारांच्या बोटावर विशेष मार्कर पेनद्वारे शाई लावण्यात येते. ही शाई नखावर तसेच नखाच्या कडांवर तीन ते चार वेळा रेषा ओढून लावली जाते. त्यामुळे ती सहजपणे पुसता येत नाही किंवा काढणे कठीण होते. ही पद्धत निवडणूक प्रक्रियेची विश्वासार्हता राखण्यासाठी वापरण्यात येते.
तरीही कोणी जाणीवपूर्वक शाई पुसण्याचा, बनावट मतदान करण्याचा किंवा निवडणूक प्रक्रियेत कोणत्याही प्रकारचा गैरप्रकार करण्याचा प्रयत्न केल्यास त्याच्यावर संबंधित कायद्यांनुसार कठोर कारवाई करण्यात येईल, असा इशाराही आयोगाने दिला आहे. यामध्ये दंडात्मक कारवाईसह गुन्हा दाखल होण्याचीही शक्यता असल्याचे आयोगाने स्पष्ट केले आहे.
लोकशाही व्यवस्थेत मतदान हा नागरिकांचा पवित्र अधिकार असून तो प्रामाणिकपणे वापरणे ही प्रत्येक मतदाराची जबाबदारी आहे. त्यामुळे कोणत्याही अफवांवर विश्वास न ठेवता, कायद्याचे पालन करून शांततेत आणि नियमांनुसार मतदान करावे, असे आवाहन राज्य निवडणूक आयोग, महाराष्ट्र यांनी सर्व मतदारांना केले आहे.
By
